多模态模型测试中的数据集划分
在多模态大模型的架构设计中,数据集划分是影响模型性能的关键环节。本文将对比分析两种主流的数据划分方案:基于样本的划分和基于特征的划分。
方案一:传统样本划分
这是最基础的方法,按照固定比例(如8:1:1)对图像-文本对进行随机划分。
import numpy as np
from sklearn.model_selection import train_test_split
def traditional_split(data_pairs, train_ratio=0.8, val_ratio=0.1):
# 数据准备
images, texts = zip(*data_pairs)
# 第一次划分
train_val_test = train_test_split(
list(range(len(data_pairs))),
test_size=1-train_ratio-val_ratio,
random_state=42
)
# 第二次划分
train_idx, temp_idx = train_test_split(
train_val_test[0],
test_size=val_ratio/(train_ratio+val_ratio),
random_state=42
)
return {
'train': [data_pairs[i] for i in train_idx],
'val': [data_pairs[i] for i in temp_idx[:len(temp_idx)//2]],
'test': [data_pairs[i] for i in temp_idx[len(temp_idx)//2:]]
}
方案二:特征引导划分
针对多模态特性,我们引入了基于文本和图像特征的聚类划分方法。
from sklearn.cluster import KMeans
from sentence_transformers import SentenceTransformer
import cv2
# 特征提取函数
model = SentenceTransformer('all-MiniLM-L6-v2')
# 图像特征提取(使用预训练模型)
def extract_image_features(image_path):
# 实现图像特征提取逻辑
pass
# 多模态特征聚类划分
def feature_guided_split(data_pairs, n_clusters=10):
# 提取文本特征
texts = [pair[1] for pair in data_pairs]
text_features = model.encode(texts)
# 提取图像特征
image_features = []
for pair in data_pairs:
features = extract_image_features(pair[0])
image_features.append(features)
# 聚类
combined_features = np.concatenate([text_features, image_features], axis=1)
kmeans = KMeans(n_clusters=n_clusters, random_state=42)
clusters = kmeans.fit_predict(combined_features)
# 按聚类结果划分
split_data = {i: [] for i in range(n_clusters)}
for i, cluster in enumerate(clusters):
split_data[cluster].append(data_pairs[i])
return split_data
实验对比
通过在COCO和Flickr30k数据集上的实验,我们发现特征引导划分在以下方面表现更优:
- 类别分布均衡性:避免了某些语义类别的样本过少或过多
- 训练稳定性:减少因数据分布不均导致的梯度震荡
- 模型泛化能力:提高跨域测试效果
建议在实际架构设计中,先使用特征引导划分保证数据质量,再结合传统划分进行最终验证。

讨论